Thursday, 20 July 2023

Daar is nuwe lewe in die tuin!

 


Dis vroeg-somer en al wat 'n hoender en 'n voël is, is broeis! Kiep sit al vir twee weke op 'n kamma-eier (ek verwyder al die eiers aangesien ek nie nog hoenders wil hê nie en gee vir hulle 'n golfbal wanneer broeisgeit hulle tref!)


'n Paar weke terug het ek opgelet dat die Fiskaallaksman op haar nes sit en hierdie keer het ek die nes  fyn dop gehou om te sien wanneer die die kleintjies uitkom. 'n Week of so terug het ek uiteindelik die kleintjies gesien. Eintlik meer gehoor as gesien, die geraas wat hulle maak om gevoer te word is oordowend! En Mama Fiskaal het haar hande vol hierdie seisoen, sy het sommer drie!

Lekker rustig na 'n vet sprinkaan, gee hierdie enetjie glad nie om dat ek so naby is nie!

Magie vol, ogies toe!


My Janfrederik (Cape Robin-chat - (Cossypha caffra) het laat-September 2 eiers gelê en vanoggend was ek vreeslik opgewonde toe ek sien sy dra maalvleis wat ek op die voertafel sit aan na die nes. Terwyl sy weg was, het ek gou nader gesluip en 'n paar foto's geneem en daasy! twee van die pragtigste, kleinste Janfrederikkies!


Nou's dit net 'n geval van hoop die Fiskaallaksman sien nie die kleintjies nie, maar gelukkig voorsien ek genoeg kos vir haar en haar kleintjies and hopelik het sy nie nodig om in enige neste te gaan rondkrap nie!


Die Lyster (Karoo Thrush) is ook besig om grasse op te dra na die takke in die Wit Karee en die Mynahs sit ook op eiers binne in die nok van die grasdakkie bo-oor my hek - 'n doring in my vlees, want hulle verwyder al die gras, maak gate oral en bowendien rand hulle al wat 'n klein voëltjie is in die tuin aan. Volgende op my lys is om die grasdakkie te laat regmaak en toe te span met ogiesdraad, hopelik sal hulle trek en 'n nuwe tuiste vind!



My twee Bosduiwe (Speckled pigeon - Columba guinea of African rock pigeon) het alreeds laat-winter twee kleintjies gehad en hulle is nog steeds hier rond saam met die ouers maar sal binnekort vertrek en hul eie area gaan uitsoek. Meer as een paartjie in 'n tuin is moeilikheid soek - hulle is uiters morsige voëls, soos alle duiwe, en dis 'n daaglikse taak om die stoep skoon te maak. Maar ek voel vreeslik geseënd dat ek twee het wat my tuin (eintlik my dak!) gekies het en hier bly.

.

Janfiskaal (Lanius collaris)

 

W&N waterverf in my Natuurjoernaal – Janfiskaal in my tuin (Tarlton, Gauteng, Suid Afrika)

Janfiskaal, Laksman of Karnalliebyter – al drie name verwys na een en dieselfde swart en wit voëltjie, wat ondanks sy kleinte ’n grootte aanneem wat buite verhouding met die werklikheid is!

Dit is wel so dat janfiskaal af en toe ander kleiner voëlspesies, soos lemoenduifies en mossies, jaag en vang. Die prooi word blitsig van agter af ingevlieg en agter die kop doodgebyt.

Maar janfiskaal vang nie sommer elke dag vir homself ’n voël nie. Dit is eintlik net wanneer daar rasend-honger kleintjies in die nes is dat dit gebeur. En wie kan ’n dier of voël veroordeel wat goed vir sy kleintjies sorg? Ek self was baie kwaad vir my Laksmannetjie nadat sy my Janfrederik se kleintjies uit die nes gesteel het, maar met vier kleintjies wat sy so groot gesukkel het om gevoer te kry, het ek eintlik heeltemal verstaan en het haar baie gehelp deur stukkies maalvleis vir haar op die voertafels te sit. Die hele kroos het naderhand geweet dat, as ek verskyn, gaan hulle gevoer word!

. 

'n Bottergat in my Moeraseik

 


’n Bottergat (Blackeyed Bulbul - Pycnonotus barbatus) in my Moeraseik (Quercus palustris) – hierdie oulike tuinvoëls word gevind vanaf Arabië tot in die Kaap, Suid Afrika, en hulle is deel van my tuin soos my plante self – sonder hulle gereelde geselsery sal dit maar stil wees hier rond. Hulle is ook een van die heel eerstes wat my vroeg-oggend uit die bed jaag en aankondig dat ’n nuwe dag begin het.


En die dag as 'n klomp van hulle almal skree en kwetter kan jy verseker weet daar is iets in die tuin wat nie hulle goedkeuring wegdra nie, soos dalk 'n slang. Menigmaal is ek gewaarsku dat daar 'n Rinkhals is of sommer net Mollie, 'n Molslang wat gereeld my tuin besoek. Hulle het ook nie veel van my skilpad, Torti, gehou nie en het gereeld op 'n tak bokant haar plaas geneem en hulle onvergenoegdheid uitgespreek deur heen en weer te spring, van tak tot tak, om almal te laat weet alles is nie wel nie. Hulle hou ook niks van die Mynah's nie, en sal almal ook waarsku dat hierdie kwaadwillige kerjakkers ook nou in die tuin is.

'n Nuuskierige Bottergat wat my dophou om te sien wat ek op die voertafels sit.

Die paartjie in my tuin het al 'n paar seisoene kleintjies in my tuin groot gemaak en die jonges bly langer by die ouers as bv. Jan Fiskaal se kinders, so soms is daar sommer 6 of 10 Bottergatjies in my tuin, almal besig om te bad of te raas of om die voertafels te besoek.

.

Hoe wonderlik!

 


om ...

vanoggend by die venster uit te kyk.
die duifies te hoor koer.
buite te loop en die son op my gesig te voel.
iemand 'n lief-drukkie te gee.
te glimlag vir 'n vreemdeling.
iets gaafs en onverwags te doen.
te luister.
diep asem te haal.
geduldig te wees.
in die donker te sit en die Kersboom te geniet.
geskenke toe te draai met liefde in plaas van ongeduld.
te gee.
meer te gee.

Nie geskenke nie, liefde.

.

Ontmoet my girltjies

 


Hierdie is Micky, een van my vier vryloop henne, wat bedoel hulle is nie in 'n hok toegesluit nie, maar spandeer heeldag buite in my tuin, besig om te doen wat hoenders doen - die sonskyn te geniet, sandbaddens te neem (en my tuin te verniel totdat dit lyk of Chrissie met die tuinvurk alles omgedolwe het!), sprinkane te jaag, saam geharkte blare weer deurmekaar te krap, nuwe saailinge op te eet of sommer net in die koelte onder die plante te rus op 'n snikhete dag. Eintlik weet ek nie hoe op aarde ek nog 'n tuin het nie - ses hoenders (dis nou saam met Peeps en Mr. Brown, die twee hane) is nie ideaal as jou mikpunt 'n pragtige en ordelike tuin is nie!

Mr. Brown, wat ek uit die asblik gered het. Jy kan meer daaromtrent hier lees.

Peeps - Sy ma het hom op 'n week oud verlaat, net so gelos om terug te gaan na haar haan. Vir drie dae het ek na sy hartverskeurende geroep geluister totdat ek dit nie meer kon vat nie en hom binne gebring het. Peeps het saam met Snoodles, ook uit die asblik gered, in my ateljee groot geword.

Peeps, hier al drie weke oud, in my ateljee

As mens eers hoenders in jou lewe gehad het, kyk jy anders na hierdie geveerde vriende van ons. Sedert ek my girltjies so diep leer ken het, kan ek glad nie meer hoendervleis eet nie. Elkeen het 'n persoonlikheid van sy eie en hul intelligensie is verstommend. Kom wanneer 'n mens roep, verlaat die kamer (hulle kom almal gereeld die huis in!) wanneer jy met jou vinger buitentoe wys en spring op jou skoot as jy dit aandui. Hulle lief om geliefkoos te word en die heerlikste gevoel is wanneer 'n sagte hoender haar kop in jou nek indruk.


Kiep, hier bo, het ook van kleins af in my ateljee groot geword. Op my skoot gesit wanneer ek blog of skilder, in my lessenaar laai geslaap en my ateljee heeltemal haar tuiste gemaak. Toe sy so ses weke oud was, het sy by die ander hoenders in die tuin aangesluit en toe dit tyd was vir haar eerste eier toe sy so 19 weke oud was, het sy my ateljee gekies om 'n nes te maak en daarna elke dag ingekom om ontbyt af te lewer! Dit was omtrent 'n storie om haar te leer dat die nesbokse in die hok perfek is, maar sy het dit gou gesnap. Nie dat dit haar stop om kort-kort nou nog, op die ouderdom van 5 jaar, in my ateljee in te stap nie en 'n plek te soek om 'n eier te lê nie!

Snoodles, my "chick met attitude", wat ook een van die asblik babies was - haar het ek uit die eier gehaal en dit was liefde met die eerste oogopslag toe haar ogies myne vir die eerste maal ontmoet het. Sy en Peeps het saam in my ateljee groot geword en hulle is nou sielemaats.


Hettie is wild! Heeltemal wild! Lank, lank terug toe sy nog jonk was, is sy gejaag om gevang te word (het jy al ooit probeer om 'n hoender te vang wat nie gevang wil word nie?) en sy het dit nog nooit vergeet nie. Dis nog 'n ding, hul geheue is soos dié van 'n olifant. Doen iets aan 'n hoender en hul vergeet dit nooit nie. Eendag het sy vir my so 'n bietjie siek gelyk, maar ek moes wag tot dit donker was en almal op hulle stokke was voordat ek haar kon vang om bietjie medisyne te gee. Sy het ook 'n skerp oog vir gevaar en is altyd eerste om al die ander te waarsku oor enige waarneembare gevaar, miskien 'n kraai in die tuin of 'n valk hoog bo die bome.

Totdat jy 'n hoender lief gehad het, is deel van jou siel nog dood.

'n Vroeë wintersoggend


Vroeg-oggend en al die voëltjies wag geduldig vir die eerste strale van die son, asook vir die kostafels om vol gemaak te word, 'n daaglikse wintersoggend gebeurtenis. Gister was daar nie soveel van hulle nie, party oggende het ek tot 50 getel voordat ek telling verloor het. Hulle is meesal Vinke, Rooiborsduifies, Mossies en Rooivinke met een of twee Bottergatjies.


Swart Suikerbekkie (Chalcomitra amethystina)

Al ooit gesien hoe ’n glinsterende suikerbekkie ’n dowwe winterveld kan laat sprankel? As alles stof-bruin en vaal is, skitter suikerbekkies in ’n kaleidoskopiese vertoning in die son.


Suikerbekkies is nou wel klein, maar hulle is sekerlik van die kleurvolste voëltjies in ons tuine. Baie algemeen in my tuin, is die Swart Suikerbekkie (voorheen bekend as Black Sunbird en nou Amethyst Sunbird). Sy naam sê hoe hy op ‘n afstand lyk – oënskynlik pikswart. As die son op ‘n helder dag reg val – en beter nog, as jy van naby of deur ‘n verkyker na hom kyk - sal jy egter sien dat daar die mooiste kleure op die mannetjie se kroon en onder sy keel “weggesteek” is. Die vere op sy kroon is ‘n helder glansgroen en hy het ‘n pragtige glanspers keel.


My Swart Suikerbekkies is verskriklik skaam en versigtig -- ek het nog nooit die perfekte foto van hulle gekry nie. En die mannetjie is meer ontwykend as die vroutjie -- sy vlieg nie so gou weg soos hy nie.

Die wyfie is vaal-grys met spikkels en 'n swart keel. Onvolwassenes lyk soos die wyfie.

Plant struike wat blomme met nektar het as jy suikerbekkies na jou tuin wil lok. Jy sal veral gereelde besoekers kry as jy plante het wat gedurende die winter blom (bv. wilde dagga; aalwyn; kanferfoelie, vuurpyle). En dan weet ons almal dat suikerbekkies lief is vir nektar, maar moenie verbaas wees as jy, teen die verwagting in, een sien wat ‘n vlieënde insek uit die lug vang en vreet nie. Hulle is selfs lief vir spinnekop se kind en sal hom uit sy web haal en vreet. Hul roep is 'n mengsel van 'tsjiek'-note in vlug; dit gee 'n 'tit tit tit'-alarmroep en sing 'n vinnige, tjirpende lied.


.
Sit oor jou etensuur met ‘n donkerbril op in jou motor en mik met ‘n haardroër na die aankomende verkeer. Kyk of hulle stadiger ry!